Ένδεκα Προτάσεις για να Γνωρίσετε τη Νίσυρο
Η Νίσυρος είναι ένα από τα πιό ξεχωριστά ελληνικά νησιά με μοναδική ομορφιά, ένα υπαίθριο γεωλογικό μουσείο. Σχεδόν τα πάντα πάνω στην φύση του νησιού οφείλουν την γέννησή τους σε ηφαιστειακή δράση που ξεκινά πρίν από 160.000 χρόνια και σταματά περίπου πρίν 15.000 χρόνια (το νεότερο μεγάλο ηφαιστειακό κέντρο της Ελλάδας). Η πολύχρονη ηφαιστειακή δράση και η αποτύπωση αυτής στην γεωμορφολογία του νησιού έχει αφήσει το αποτύπωμά της σε κάθε γωνιά του νησιού και έχει συμβάλλει σε μία σπάνια βιοποικιλότητα. Για να γνωρίσετε τα μυστικά και την ομορφιά του νησιού θα πρέπει να αφιερώσετε και χρόνο και ενέργεια. Παρα τό ότι είναι ένα μικρό σε μέγεθος νησί χρειάζεται αρκετός χρόνος για να το επισκεφθείτε και να το γνωρίσετε. Χρειάζεται περπάτημα στα μονοπάτια του που οδηγούν από τους εντυπωσιακούς κρατήρες στο μέσο της καλδέρας του νησιού μέχρι την κορυφή του στον Προφήτη Ηλία και τα όμορφα χωριά του (στον Εμποριό και τα Νικιά) η τις παραλίες του (Παχιά άμμος, Μουλάρα, Χοχλάκοι κλπ).
Η δημιουργία των κεντρικών θόλων είναι η τελευταία μαγματική δραστηριότητα που εκδηλώνεται στην Νίσυρο. Όλες οι εκρήξεις είναι υδροθερμικές (φρεατικες) και οφείλονται στην ύπαρξη υπέρθερμου ατμού στο υπέδαφος του νησιού. Οι θερμοκρασίες φτάνουν τους 400-500 βαθμούς και ασκούνται τεράστιες πιέσεις στα υπερκείμενα πετρώματα, που καταλήγουν σε υδροθερμικές εκρήξεις. Έτσι δημιουργήθηκαν στην περιοχή Ράμου, στο νότιο τμήμα του πυθμένα της καλδέρας 20 κρατήρες με διάμετρο μικρότερη των 500 μέτρων. Δέκα από αυτούς είναι καλά διατηρημένοι και έχει ο καθένας το δικό του όνομα. Ο μεγαλύτερος από αυτούς είναι ο μεγάλος Στέφανος, με βάθος 27 μέτρα και ελλειψοειδές σχήμα με μεγαλύτερο άξονα τα 330 μέτρα και μικρότερο τα 260μ. Η ηλικία του εκτιμάται μεταξύ των 3.000-4.000 ετών. Δίπλα του βρίσκεται ο μικρός Στέφανος. Οι περισσότεροι και πιό πρόσφατοι είναι συγκεντρωμένοι την περιοχή του Λόφου (μεγάλος και μικρός Πολυβώτης, Λογοθέτης).
Από το αναψυκτήριο ξεκινά το δρομάκι, που μετά γίνεται μονοπάτι προς τον κρατήρα Στέφανο. Οι πινακίδες με τα κόκκινα γράμματα μας προειδοποιούν ότι κατεβαίνουμε με δική μας ευθύνη. Γενικά αν δεν αισθανόμαστε καλά, ειδικά αν κάνει πολύ ζέστη, καλό είναι να περιμένουμε πριν κατεβούμε. Το μονοπάτι θέλει λίγη προσοχή γιατί είναι σαθρό το έδαφος αλλά η απόσταση είναι μικρή. Άλλωστε ο κρατήρας βρίσκεται μόλις 30 μέτρα κάτω από το σημείο που ξεκινάμε την κατάβαση. Να σημειώσουμε εδώ ότι αν και ο κρατήρας Στέφανος είναι ο πιό γνωστός και αναγνωρίσιμος, οι πιό εντυπωσιακοί υδροθερμικοί κρατήρες της καλδέρας είναι ο Μικρός και ο Μεγάλος Πολυβώτης τους οποίους μπορείτε να επισκεφθείτε από σηματοδοτημένο μονοπάτι. Εν τούτοις εκεί δεν επιτρέπεται να κατεβείτε στον πυθμένα τους.
2. Κολύμπι στις παραλίες Μουλάρα και Παχιά Άμμο
Οι δύο καλύτερες αμμουδιές του νησιού στην ανατολική πλευρά του νησιού, έξι χιλιόμετρα από τους Πάλους.
Από το σημείο τερματισμού του ασφάλτινου δρόμου που καταλήγει στην παραλία με την ταβέρνα Oasis και το Parking λίγα μέτρα παρακάτω, ξεκινά NA το μονοπάτι προς την ειδυλλιακή παραλία της Παχιάς Άμμου (ανήκει στην γεωδιαδρομή 5, Πάλοι - Λιές). Εκεί που ξεκινά το μονοπάτι, στα αριστερά μας εκτείνεται η πανέμορφη παραλία της Μουλάρας με αρκετά εύκολη πρόσβαση. Πρόκειται για μεγάλη αμμουδιά τόσο σε πλάτος όσο και σε μήκος, με έντονα τα μαύρα χρώματα της άμμου και του βυθού, πολύ όμορφα πεντακάθαρα νερά και μία γοητεία μοναδική τόσο λόγω του μοναδικού της φυσικού περιβάλλοντος όσο και λόγω του λίγου κόσμου που συγκεντρώνει.
Το μονοπάτι συνεχίζει μέχρι την Παχιά Άμμο γιά περίπου ένα χιλιόμετρο, με πολύ όμορφη θέα από ψηλά (καθώς είναι χαραγμένο πάνω στα πρανή), απλά χρειάζεται προσοχή γιατί ειδικά προς το τέλος το έδαφος είναι αρκετά σαθρό και το μονοπάτι στενεύει. Πλησιάζοντας προς την Παχιά Άμμο η θέα από ψηλά είναι φανταστική και μοναδική. Πρόκειται για μία πολύ μεγάλη αμμουδιά που όπως το λέει και η ονομασία της είναι παχιά!! Η άμμος εκτείνεται και πίσω από την παραλία σχηματίζοντας εντυπωσιακούς αμμόλοφους.
3. Επίσκεψη στην νησίδα Γυαλί απέναντι από το Μανδράκι
Η νησίδα Γυαλί είναι το νεότερο ηφαιστειακό κέντρο της περιοχής της Νισύρου. Πρόκειται για δύο λόφους που τους ενώνει στενός ισθμός. Στην ΒΔ και ΝΑ πλευρά αυτού του ισθμού σχηματίζονται δύο πανέμορφες παραλίες. Το ΝΔ τμήμα του νησιού αποτελείται από παχιά στρώματα ελαφρόπετρας που έχουν δημιουργηθεί από δύο εκρήξεις (περίπου 10.000 χρόνια πρίν) μετά τον σχηματισμό της Νισύρου. Η πρώτη έκρηξη απέθεσε στην θάλασσα 160 μέτρα πάχους στρώματα κίσσηρης την οποία εκμεταλλεύεται εταιρεία από το 1956. Πάνω από αυτό το στρώμα σχηματίζεται ένα πολύ λεπτότερο 3-4 μ. ο κισσηρόβραχος (συμπαγής πέτρα από βότσαλα κίσσηρης και χιλιάδες απολιθωμένα κοχύλια). Το ΒΑ τμήμα του νησιού αποτελείται αποκλειστικά από φυσικά ρεύματα φυσικού γυαλιού (εξ΄ού και το όνομα του νησιού) οψιανός και περλίτης. Τα ορυκτά αυτά εξάγουν και εκμεταλλεύονται σήμερα, δύο εξορυκτικές εταιρείες.
Το νησάκι είναι επισκέψιμο για μπάνιο, με ημερήσιες εκδρομές από το Μανδράκι (απόσταση περίπου 20-25 λεπτά) και επισκέψιμο είναι αυστηρά το τμήμα που θα σας ενημερώσουν όταν φθάσετε.
Η Βόρεια παραλία μοιάζει με εξωτική παραλία με άμμο και ανοιχτογάλαζα νερά λόγω της ελαφρόπετρας. Σε αυτήν θα φτάσουμε από μονοπάτι με σύντομο περπάτημα 5'-10' από την προβλήτα που δένει το τουριστικό πλοιάριο. Εδώ καταλήγει η συντριπτική πλειοψηφία των επισκεπτών.
Εν τούτοις πολύ όμορφη και σχεδόν ερημική είναι η ΝΑ παραλία, αυτή δηλαδή που βλέπουμε στα δεξιά μας μόλις φτάσουμε, με ένα φανταστικό ανοιχτοκίτρινο χρώμα και μία απέραντη αμμουδιά από άμμο και ψιλό χαλικάκι. Όμορφη παραλία υπάρχει και στην νησίδα Άγ. Αντώνιος, απέναντι ΒΑ, αλλά πρέπει να έχετε κάποιο δικό σας θαλάσσιο μέσο για να πάτε.
4. Επίσκεψη στo Ηφαιστειολογικό Μουσείο στα Νικιά
Το ηφαιστειολογικό μουσείο Νισύρου στα Νικιά. Στεγάζεται στο κτίριο του Θεολόγειου δημοτικού σχολείου, που λειτούργησε από το 1959 - 1988. Το σχολείο κτίσθηκε το 1959, με οικονομική συμβολή του συλλόγου Νισυρίων ομογενών Αμερικής, ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος. Το μουσείο είναι ένα από τα καλύτερα γεωλογικά μουσεία της Ευρώπης και άνοιξε τον Ιούνιο 2010. Είναι μέρος του δικτύου γεωλογικών μονοπατιών που ίδρυσε ο γεωλόγος Γιώργης Βουγιουκαλάκης από το ΙΓΜΕ. Παρουσιάζει τόσο την δημιουργία της Νισύρου από το ηφαίστειο όσο και γενικότερα γεωλογικές πληροφορίες για το τι είναι, πως δημιουργείται και πως εξελίσσεται ένα ηφαίστειο. Ηφαίστειο δεν είναι μόνο ο πιό δημοφιλής και τουριστικός κρατήρας του νησιού, ο Στέφανος, αλλά ολόκληρο το νησί καθώς και οι γύρω νησίδες του είναι ένα μεγάλο ηφαιστειακό οικοδόμημα. Οτιδήποτε πέτρωμα, πέτρα, χώμα που βλέπουμε πάνω στο νησί οφείλει την γέννησή του στην ηφαιστειακή δράση και αξίζει να αφιερώσουμε χρόνο και προσπάθεια για να το γνωρίσουμε καλύτερα.
5. Επίσκεψη στo Παλαιόκαστρο στο Μανδράκι
Η επίσκεψη στο παλαιόκαστρο στα ΒΔ του νησιού, πάνω από το Μανδράκι, είναι πραγματικά μοναδική. Πρόκειται για μία από τις καλύτερα διατηρημένες οχυρώσεις της κλασικής περιόδου. Το τείχος οικοδομήθηκε τον 4ο αιώνα π.χ. και προστάτευε την ακρόπολη και την αρχαία πόλη της Νισύρου η οποία βρισκόταν στην ίδια θέση τουλάχιστον από τον 7ο αι. π.χ. Χτισμένο στο φρύδι και στις πλαγιές του λόφου προς τη θάλασσα, κατέληγε στα δυτικά σε απότομο γκρεμό, ενώ στα βόρεια έφθανε μέχρι το βράχο που σήμερα ορθώνεται το μεσαιωνικό κάστρο και το μοναστήρι της Παναγίας της Σπηλιανής. Σήμερα διατηρούνται έξι πύργοι στο νότιο και δύο στο ανατολικό τμήμα του τείχους. Για την οικοδόμησή του χρησιμοποιήθηκε η ντόπια ηφαιστειογενής μαύρη πέτρα (βασαλτικός ανδεσίτης). Το πάχος κυμαίνεται από 3.65μ. στα ανατολικά, μέχρι 2μ. στο νότιο τμήμα του. Το έργο της αναστήλωσης της οχύρωσης πραγματοποιήθηκε κατά τα έτη 2003-2008 από την ΚΒ' Εφορεία Προσϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.
Στο Παλαιόκαστρο μπορείτε να ανεβείτε και με τα πόδια από το Μανδράκι, ξεκινώντας και από αυτό το σημείο. Η ανάβαση είναι λίγο κουραστική αλλά σύντομη (10'-15').
6. Κολύμπι στην "ηφαιστειακή" παραλία Χοχλάκια στο Μανδράκι
Τα Χοχλάκια είναι μία από τις πιο ιδιαίτερες και πιό δημοφιλείς παραλίες του νησιού και βρίσκεται στο ΝΑ άκρο στο Μανδράκι. Μεγάλα μαύρα βότσαλα, οι χόχλακοι, που δυσκολεύεσαι να τα πατήσεις ειδικά όταν καίνε από τον ήλιο, και γύρω γύρω ή έντονη παρουσία της ηφαιστειακής λάβας, που σχηματίζει δεκάδες «μαξιλάρια» φαιού βασαλτικού ανδεσίτη (το ίδιο υλικό από το οποίο κατασκευάσθηκε και το Πελασγικό παλαιόκαστρο στο λόφο πάνω από το κεφάλι μας). Τα στρώματα αυτά θεωρούνται οι παλαιότεροι ηφαιστειακοί σχηματισμοί του νησιού. Τα νερά είναι πεντακάθαρα και ο βυθός πανέμορφος, στα σκούρα χρώματα της παραλίας. Βέβαια, ειδικά όταν φυσά αέρας, το να μπείς και να βγείς από την θαλάσσα είναι μία αρκετά επίπονη προσπάθεια.
7. Οι Θερμές ιαματικές πηγές της Νισύρου
Η Νίσυρος χαρακτηρίζεται μεταξύ άλλων και για τις πολυάριθμες θερμές πηγές της. Σε πολλά σημεία του νησιού αναβλύζει ζεστό νερό (θερμ. 30-60 βαθμών κελσίου). Το νερό αυτό είναι ανάμειξη θαλασσινού και βρόχινου νερού με τα γεωθερμικά υγρά του ανώτερου θερμού ορίζοντα.
Η θερμή πηγή των Λουτρών (1500μ. ανατολικά από το Μανδράκι) είναι από τις πιό γνωστές του νησιού και κατατάσσεται (όπως και αυτή της Παναγιάς της Θερμιανής) στις «ιαματικές υδροθειούχες αλιπηγές». Οι θερμές πηγές των Λουτρών εκμεταλλεύονται από το 1872 και οι θεραπευτικές τους ιδιότητες ενδείκνυνται για τις ρευματοπάθειες, αρθροπάθειες, δερματικές παθήσεις και παθήσεις του κυκλοφοριακού συστήματος. Η μέγιστη θερμοκρασία της πηγής είναι 46 βαθμοί. Το 2023 ξεκίνησε η ανακαίνιση των Δημοτικών Λουτρών με την δωρεά 2εκ. ευρώ του Νισύριου κ. Νίκου Ανδριώτη. Στο ανατολικό κτίριο λειτουργεί και οικονομικό ξενοδοχείο με όμορφη λιτή αρχιτεκτονική. Το κόστος για τα λουτρά είναι 8 ευρώ για τους θαμώνες και 10 για τους επισκέπτες.
Η θερμή πηγή Θερμιανής (800μ. ανατολικά από τους Πάλους, δίπλα στο εκκλησάκι της Παναγιάς της Θερμιανής) είναι από τις πιό γνωστές του νησιού και κατατάσσεται (όπως και αυτή των Λουτρών) στις «ιαματικές υδροθειούχες αλιπηγές». Η πηγή είναι γνωστή από την αρχαιότητα και στην ίδια περιοχή λειτούργησαν Ρωμαϊκά Λουτρά ενώ επιγραφή που βρέθηκε εκεί αποδεικνύει ότι ο ίδιος ο Ιποκράτης (ο πατέρας της ιατρικής) είχε διαλέξει την πηγή αυτή σαν ιαματικό λουτροθεραπευτικό κέντρο.
Απέναντι από την πηγή, δίπλα στην θάλασσα κτίσθηκαν σε τρείς φάσεις από το 1895 - 1910 από τον γιατρό Ιπποκράτη Παντελίδη τα ομώνυμα ιαματικά λουτρά που έκαναν χρήση της πηγής αυτής. Τα λουτρά λειτούργησαν μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '30 (ο Ι. Παντελίδης απεβίωσε το 1928). Έκτοτε εγκαταλείφθηκαν και τα επιβλητικά διατηρητέα κτίρια ερήμωσαν. Στην ακμή τους οι πολυτελείς εγκαταστάσεις διέθεταν έως και 300 κλίνες. Προσπάθειες αναστήλωσής τους που έγιναν αργότερα δεν καρποφόρησαν.
Σχεδόν στο νοτιότερο άκρο του νησιού, θα συναντήσουμε τον μικρό οικισμό Αυλάκι, επίνειο των Νικιών. Εκεί που τερματίζει ο δρόμος, απέναντι από το εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα, ξεκινά το μονοπάτι 200 μέτρων προς την θάλασσα και τον μικρό κόλπο όπου μπορείτε να γευθείτε τα πεντακάθαρα ιαματικά νερά πέφτοντας από την τσιμεντένια προβλήτα. Στην περιοχή υπάρχουν υδροθερμικές πηγές και παλαιότερα είχαν δημιουργηθεί και ιαματικά λουτρά που σήμερα στέκουν εγκαταλελειμένα μέσα στο ηφαιστειογενές τοπίο. Ξεχωρίζουν τα στρώματα μαύρων σκουριών που πάνω-πάνω γίνονται κόκκινες και τα ανδεσιτικά ρεύματα λάβας που καταλήγουν μέχρι το Ακρωτήρι του αυλακιού. Αν έχετε χρόνο αξίζει να πάρετε τον παλιό στενό πλακόστρωτο δρόμο που ένωνε το Αυλάκι με τον οικισμό των Νικιών. Αρκετά κουραστικός σε σημεία αλλά με μοναδική αίσθηση και θέα καθώς ανεβαίνετε προς τον οικισμό.
8. Επίσκεψη στους ημι-ορεινούς παραδοσιακούς οικισμούς του Εμποριού και των Νικιών
Το Εμποριό είναι παραδοσιακός οικισμός της Νισύρου, με λίγους κατοίκους σήμερα και τα περισσότερα σπίτια εγκαταλελειμμένα. Πέτρινα κτίσματα, ανηφορικά καλντερίμια και στην κορυφή του χωριού ερείπια από παλαιό ιπποτικό κάστρο. Η μικρή πλατεία του χωριού, στην οποία βρίσκεται και η εκκλησία του Γενεσίου της Θεοτόκου, περικλείεται από κτίσματα και εκεί θα βρούμε λίγα μαγαζιά για φαγητό και καφέ. Στην είσοδο του χωριού, όπως φτάνουμε από τον αμαξητό δρόμο, θα συναντήσουμε σκαμμένη στον βράχο φυσική σάουνα με ατμό αρκετά υψηλής θερμοκρασίας (36-40 βαθμούς κελσίου). Δυτικά του οικισμού, προς το νεκροταφείο, στα υψώματα των βόρειων γκρεμνών της καλδέρας, θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε τις ενυπωσιακές λάβες του Εμπορειού, που σχηματίσθηκαν από το παχύρευστο μάγμα των πρώτων ηφαιστειακών εκρήξεων του νησιού 30.000 - 40.000 χρόνια πίσω.
Τα Νικιά, ο δεύτερος παραδοσιακός ημι-ορεινός οικισμός της Νισύρου, κτισμένα στο χείλος της καλδέρας ΝΑ. Στην είσοδο τους βρίσκεται το Ηφαιστειολογικό Μουσείο της Νισύρου, το μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα, στεγασμένο στο ανακαινισμένο κτίριο του παλιού εγκαταλελειμμένου σχολείου. Προσφέρει στους επισκέπτες την δυνατότητα παρατήρησης ηφαιστειακών πετρωμάτων και εκμάθησης της γεωλογικής ιστορίας της Νισύρου. Στην μικρή αλλά γραφική πλατεία των Νικιών, στο κέντρο του οικισμού, θα βρούμε δύο καφενεία - μεζεδοπωλεία και τον ενοριακό ναό της Παναγίας (Εισόδια της Θεοτόκου). Ξεχωρίζει το βοτσαλωτό στο κέντρο της πλατείας, έργο του ντόπιου τεχνίτη Πασχάλη Πασχαλάκη το 1923. Το καφενείο Πόρτα στεγάζεται σε νεοκλασικό κτίριο του 1926. Δίπλα στην εκκλησία της Θεοτόκου ξεχωρίζει το παλιό σχολείο (κτίσθηκε το 1856) και το κτίριο του Δημαρχείου («Καζελλαρία»). Στο «μπαλκόνι» του οικισμού θα απολαύσουμε την μοναδική θέα προς την καλδέρα και τους υδροθερμικούς κρατήρες της Νισύρου.
Πάνω από τα Νικιά, ΒΑ, ξεχωρίζει ο λόφος με το γαλανόλευκο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία στην κορυφή του. Μπορείτε είτε να ανεβείτε τα σκαλιά από το parking στην είσοδο των Νικιών είτε να πάτε περιμετρικά με όχημα ανεβαίνοντας στο τέλος έναν τσιμεντόδρομο 500 μέτρων. Από την κορυφή θα απολαύσετε την θέα προς τον οικισμό των Νικιών αλλά κυρίως προς την καλδέρα του ηφαιστείου. Η τοποθεσία αυτή είναι από τις καλύτερες πανοραμικές του Γεωπάρκου της Νισύρου. Προσφέρει εκπληκτική θέα προς την καλδέρα της Νισύρου, τον κρατήρα Στέφανο και το λόφο που βρίσκονται οι υπόλοιποι υδροθερμικοί κρατήρες Αλέξανδρος (ή Φλέγερθον), Μικρός και Μεγάλος Πολυβώτης και Λογοθέτης. Η καλδέρα έχει σχεδόν κυκλικό σχήμα, με απότομα τοιχώματα ύψους 300-400 μέτρων και διάμετρο 3.6χλμ. Στο εσωτερικό της υπάρχει η πεδιάδα Λακκί στα ανατολικά, και οι ογκώδεις ρυοδακιτικοί δόμοι λάβας με μέγιστο υψόμετρο έως και 698 μέτρα στα δυτικά, που προέκυψαν κατά την τελευταία μαγματική δραστηριότητα στο νησί.
Κοντά στα Νικιά αξίζει η επίσκεψη σε δύο μοναστήρια, την μονή της Παναγιάς της Κυράς και την μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου
Η Ιερά Μονή της Παναγιάς της Κυράς βρίσκεται στο μέσο του ανατολικού τμήματος της Νισύρου, 4 περίπου χιλιόμετρα από τα Νικιά. Η μονή ιδρύθηκε τον 19ο αιώνα ή και νωρίτερα. Καταστράφηκε με τον φοβερό σεισμό στις 23 Απριλίου του 1933, και ανοικοδομήθηκε εκ βάθρων το 1935 με δαπάνες του συλλόγου Νισύριων ομογενών της Αμερικής, του συλλόγου Παναγία Θερμιανή. Το καθολικό της μονής, ρυθμού βασιλικής, είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Το τέμπλο του καθολικού είναι περίτεχνο ξυλόγλυπτο βυζαντινό, έργο Κρητών τεχνιτών. Πινακίδα στην είσοδο μας ενημερώνει ότι δεν επιτρέπονται οι διανυκτερεύσεις στο εσωτερικό της. Η μονή δεν κατοικείται αλλά είναι ιδιαίτερα φροντισμένη και καθαρή με μία πολύ όμορφη κληματαριά στο μέσον της αυλής της.
Η ιερά μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου βρίσκεται ΒΑ των Νικιών στα 1.500 μέτρα. Η μονή δεν κατοικείται και εορτάζει στις 26 Σεπτεμβρίου, ημερομηνία μνήμης του Αγίου. Στην είσοδο της μονής ξεχωρίζει το καμπαναριό της, σμιλευμένο από ηφαιστειακά πετρώματα λάβας. Έτος κατασκευής 1949 - 1950.
9. Ιερά Μονή Παναγίας Σπηλιανής στο ενετικό κάστρο στο Μανδράκι
Η ιερά Μονή της Παναγίας Σπηλιανής στο Μανδράκι χτίσθηκε το 1400 μ.χ. μέσα στο κάστρο των Ιωαννιτών ιπποτών, το οποίο είχε κτισθεί 85 χρόνια πρίν. Πήρε το όνομα Σπηλιανή από την σπηλιά μέσα στην οποία είναι κτισμένη η εκκλησία της Παναγίας αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, και προστάτιδα του νησιού. Η πανοραμική θέα προς το Μανδράκι πάνω από τον βράχο των 150 μέτρων, είναι φανταστική. Για να ανεβούμε στην μονή ακολουθούμε τις πινακίδες και πρέπει να ανεβούμε 130 κουραστικά σκαλοπάτια! Βέβαια η κατάληξη της ανάβασης θα μας αποζημιώσει!
Το ενετικό ιπποτικό κάστρο στο Μανδράκι κτίσθηκε το 1315μ.χ. από τους Ιππότες του Αγίου Ιωάννου της Ρόδου (κάστρο των ίδιων ιπποτών είχαμε συναντήσει σε ερείπια και στην κορυφή του Εμποριού). Το μικρό κάστρο έχει κτισθεί σε κατακόρυφο βράχο ύψους 150 μέτρων.
Ο καλύτερος τρόπος να γνωρίσετε την Νίσυρο και την γεωλογική της ιστορία με το ηφαίστειο είναι περπατώντας τα μονοπάτια της.
Μία πολύ ενδιαφέρουσα διαδρομή είναι η ανάβαση προς την περιοχή Διαβάτης, την ιερά μονή Νυμφίου και από εκεί στην υψηλότερη κορυφή του νησιού στον Προφήτη Ηλία.
Από την είσοδο του προαύλιου χώρου της Ι.Μ. Της Ευαγγελίστριας ακολουθούμε δεξιά τον τσιμεντόδρομο προς περιοχή Διαβάτη. Ο δρόμος σταματά περίπου στα 500 μέτρα και συνεχίζουμε με τα πόδια με κατεύθυνση ΝΑ. Περνάμε στα δεξιά μας ένα μικρό περιφραγμένο εκκλησάκι και συνεχίζουμε για περίπου 900 μέτρα στο μονοπάτι ακολουθώντας τα κόκκινα σημάδια και βέλη. Απέναντί μας, στο δεξί μας χέρι έχουμε πολύ όμορφη θέα ολόκληρου του νησιού Γυαλί. Καθώς το μονοπάτι ανηφορίζει, περίπου στα 900 μέτρα από το ξεκίνημα, θα δούμε γαλάζιο βέλος πάνω σε βράχο στα δεξιά μας και ένα κόκκινο Ν1, αν το ακολουθήσουμε θα φθάσουμε σε 300 μέτρα στην Ι.Μ. Νυμφάιου (αν συνεχίσουμε ευθεία, σε περίπου 1.300 μέτρα θα πέσουμε πάνω στον δρόμο Εμπορειού - Ηφαίστειο, περίπου στο 1 χιλιόμετρο από τους κρατήρες).
Η κλίση αυξάνεται αρκετά και το ανέβασμα γίνεται πιό επίπονο ενώ πλέον μεγάλοι βράχοι και πέτρες απαιτούν και λίγο σκαρφάλωμα και προσοχή. Το μονοπάτι ανεβαίνει έτσι για 300 μέτρα και φτάνουμε σε ένα μικρό οροπέδιο με αρκετό πράσινο (κυρίως πουρνάρια). Λίγα μέτρα ακόμη και στα δεξιά μας θα δούμε τα κελιά της μονής με τις εντυπωσιακές λιθοδομές τους και την μικρή εκκλησία της Μονής.
Αν συνεχίσουμε και ανηφορίσουμε προς την κορυφή, σε περίπου 1.700 μετρά αρκετά κοπιαστικής ανάβασης θα φθάσουμε στην υψηλότερη κορυφή του νησιού, στα 680μ., και τον Προφήτη Ηλία με υπέροχη πανοραμική θέα.
Κάποια από τα μονοπάτια καταλήγουν και στην καλδέρα στο Λακκί. Εδώ θα συναντήσουμε τρείς ενδεικτικές ξύλινες πινακίδες επί του δρόμου της καλδέρας που καταλήγει στον κρατήρα Στέφανος. Η ένδειξη προς ΒΔ για Ιερά Μονή Ευαγγελίστριας και από εκεί στο Μανδράκι, ξεκινά από το σημείο αυτό και ανηφορίζει για 1.300 μέτρα, φτάνοντας σε διακλάδωση που αριστερά (300 μέτρα) περνά από την Ι. Μ. Νυμφίου συνεχίζοντας για την κορυφή του Προφήτη Ηλία, ενώ ευθεία συνεχίζει για την Ιερά Μονή Ευαγγελίστριας (άλλα 1.300 μέτρα). Από εκεί για το Μανδράκι η απόσταση από τον δρόμο και το τελικό μονοπάτι είναι περίπου 2.700 μέτρα. Η άλλη πινακίδα, προς Εμπορειό, δείχνει βόρεια, προχωράμε για ένα χιλιόμετρο επί του αμαξητού δρόμου και από εκεί ανηφορίζουμε το μονοπάτι για 600 μέτρα για να φτάσουμε στο Εμπορειό.
11. Το βυζαντινό μοναστηριακό συγκρότημα των Σιωνών
Το μικρό βυζαντινό μοναστηριακό συγκρότημα των Σιωνών, αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου θα σας εντυπωσιάσει με τις τοιχογραφίες του. Για να το βρούμε ακολουθούμε τον δρόμο προς το ηφαίστειο από Μανδράκι και αμέσως μετά το εκκλησάκι του Αγίου Ζαχαρία στα δεξιά μας, σταματάμε σε ένα πλάτωμα στην αριστερή πλευρά του δρόμου (μετά την στροφή). Από εκεί δεν υπάρχει ξεκάθαρο μονοπάτι, αλλά απλά ανηφορίζουμε ΒΑ στην πλαγιά και σε περίπου πέντε λεπτά θα δούμε αριστερά μας τα πέτρινα κτίσματα του μοναστηριού. Μπορούμε να προχωρήσουμε εντός του συγκροτήματος προσέχοντας κάθε φορά να κλείνουμε τις πόρτες όπως θα τις βρούμε, και να επισκεφθούμε το εκκλησάκι του μοναστηριού όπου θα θαυμάσουμε μερικές άριστα σωζόμενες τοιχογραφίες. Αξίζει τον κόπο αυτή η μικρή παράκαμψη για να το επισκεφθούμε.
